Bạn có vô tình làm tổn thương gan?

27/06/2019
Tin tức

Tác giả: Cẩm Quyên

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Gan là một trong những cơ quan nội tạng lớn và quan trọng nhất của cơ thể, thực hiện hơn 500 chức năng khác nhau bao gồm làm sạch máu, loại bỏ độc tố, biến chất dinh dưỡng thành năng lượng, lưu trữ vitamin và khoáng chất. Để giữ cho cơ quan này ở trạng thái tốt nhất, đây là những gì bạn nên loại bỏ để có lá gan khỏe mạnh.

Sử dụng bia rượu

Theo thống kê, mỗi năm người dân nước ta tiêu thụ đến khoảng 305 triệu lít rượu và 4,1 tỷ lít bia. Bia có thành phần chính là cồn, ngoài ra cũng có một số chất phụ gia.

Lá gan có sức chịu đựng chừng mực, ước tính một giờ chỉ có thể nạp được khoảng một lon bia, 100 ml rượu vang hay dưới 50 ml rượu mạnh. Cho nên, nếu bạn uống nhiều bia rượu thì gan không thể thải độc kịp. Bên cạnh đó, uống rượu liên tục trong một thời gian dài, tế bào gan sẽ hoạt động không ngừng nghỉ để chuyển hóa, đào thải dẫn đến quá tải, gây hại đến tế bào gan.

Nếu lá gan liên tục làm việc để chuyển hóa và loại trừ chất độc, chắc chắn đến một ngày nào đó, các tế bào gan sẽ mỏi mệt. Tế bào gan sẽ hư đi, dẫn đến tình trạng đầu tiên là thoái hóa mỡ. Thoái hóa mỡ lâu ngày dẫn đến tình trạng viêm gan, sau đó là xơ gan và cuối cùng là ung thư gan.

Không uống đủ nước

Bạn nên uống ít nhất 8 ly nước mỗi ngày, vì đây là cách tốt nhất để đảm bảo gan bạn đang lọc chất thải một cách hiệu quả. Những loại độc tố dễ tan trong nước sẽ theo nước qua thận và đào thải ra ngoài. Bạn thử nghĩ xem nếu lượng độc tố đó không được hòa tan do gan bạn thiếu nước sẽ tích tụ và gây tổn hại to lớn thế nào. Hãy uống nước khi thức dậy và trước khi đi ngủ vào ban đêm, để đảm bảo cơ thể tối ưu hóa các chức năng hoạt động.

Sử dụng thuốc lá

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hàng năm, có khoảng 11.000 người chết do hút thuốc lá, cứ 10 giây có 1 người chết. Người ta phát hiện ra chất nicotin trong thuốc lá là thành phần gây nghiện và là thủ phạm gây ra ung thư như: ung thư phổi, bàng quang, tuyến tụy, thận, miệng, thực quản, thanh quản và đặc biệt là ung thư gan. Nếu bỏ thuốc lá sẽ cải thiện được các bệnh như ung thư, xơ gan và nhất là bệnh tim mạch. Đặc biệt, ngay cả khi không hút thuốc lá, bạn vẫn sẽ bị ảnh hưởng do hút thuốc lá thụ động.

Thừa cân, béo phì

Chế độ ăn uống không lành mạnh không chỉ khiến vòng eo tăng lên mà còn gây ra hàng loạt biến chứng nguy hiểm, trong đó có bệnh ung thư. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng tránh bệnh tật Mỹ (CDC) thống kê, 40% các ca bệnh ung thư đều liên quan tới những người béo phì.

Ngoài ra, bệnh gan nhiễm mỡ ngày càng phổ biến. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành viêm gan và xơ gan, cuối cùng dẫn đến suy gan không hồi phục. Trường hợp này được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu bia (NAFLD) xảy ra khi có sự tích tụ mỡ thừa trong các tế bào gan và chiếm từ 5–10% gan.

Cách phòng bệnh hiệu quả và nhanh nhất chính là tập thể dục và loại bỏ các thực phẩm không tốt cho sức khỏe, ăn nhiều trái cây tươi, rau xanh và ngũ cốc.

Ăn quá nhiều đường

Theo khuyến cáo của WHO, cả người lớn và trẻ em nên giới hạn lượng đường tự do ở mức dưới 10% tổng lượng calo tiêu thụ. Đường tạo thành từ fructose và glucose và được chuyển hóa trong gan thành lipid. Do đó, ăn quá nhiều đường đồng nghĩa là gan phải làm việc quá sức và sản xuất lipid thừa, gây ảnh hưởng đến chức năng của gan.

Ngoài ra, ăn nhiều đường có thể làm tăng insulin trong cơ thể và dẫn đến sự tích tụ chất béo trong tế bào gan. Theo một nghiên cứu trên tạp chí Hepatology, việc tiêu thụ đường thường xuyên làm tăng nguy cơ bị bệnh gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở những người béo phì và thừa cân.

Ăn nhiều trước khi ngủ

Ăn tối quá no khiến gan tiết ra nhiều lipoprotein làm gia tăng triglyceride trong máu, gây huyết áp cao và gan sẽ bị nhiễm mỡ. Phần lớn gan sẽ hoạt động vào ban đêm, do đó khi ăn quá nhiều trước khi ngủ, gan bạn phải làm lượng công việc lớn hơn. Gan không được nghỉ ngơi hợp lý, gây ra suy gan hoặc việc tích tụ mỡ sẽ làm gan nhiễm mỡ. Vì vậy nếu bạn đói, có thể ăn củ cải tươi hoặc củ cải đường vào buổi tối vì cả hai đều là thực phẩm sạch, dễ tiêu hóa.

Nạp nhiều cholesterol

Thực tế, 80% lượng cholesterol trong cơ thể được tạo ra ở gan, số còn lại từ thịt, trứng, sữa… Có thể thấy rằng khi lượng HDL (cholesterol tốt) tăng lên báo hiệu chỉ số mỡ máu của bạn an toàn. Còn nếu chỉ số LDL (cholesterol xấu) tăng lên đồng nghĩa với việc bạn đang bị mỡ máu cao hay gan nhiễm mỡ.

Quan hệ tình dục không an toàn

Quan hệ tình dục không an toàn là mối đe dọa đối với sức khỏe gan của bạn. Nguy cơ lớn nhất và đáng kể nhất là bạn có thể mắc bệnh viêm gan. Cả 3 thể viêm gan virus phổ biến là A, B và C đều có thể lây truyền qua đường tình dục.

Viêm gan A lây truyền qua tiêu hóa, do tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp giữa miệng với hậu môn, ngón tay hay đồ vật đụng chạm với hậu môn của người đã nhiễm bệnh.

Bệnh viêm gan B do virus viêm gan B và bệnh viêm gan B không lây qua tiếp xúc thông thường như: bắt tay, ôm hôn nhẹ (hôn má, tay…). Nhưng trong trường hợp người bị bệnh viêm gan B có các tổn thương trong khoang miệng (lở loét, viêm lợi, viêm răng…) thì vẫn có khả năng lây bệnh cho người khác khi hôn hoặc gần gũi dù chưa quan hệ tình dục.

Với quan hệ tình dục, virus viêm gan B lây truyền khi tiếp xúc với tinh dịch nếu bạn sinh hoạt tình dục không an toàn (không sử dụng bao cao su), qua đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng với người bị nhiễm bệnh. Loại viêm gan này dễ lây truyền hơn HIV gấp 50 – 100 lần.

Viêm gan C lây truyền qua tiếp xúc với máu của người đã mắc bệnh (máu ở các vết lở loét đường sinh dục, vết cắt hay máu khi hành kinh). Tuy khả năng lây truyền qua tình dục của virus viêm gan C ít hơn B và A nhưng vẫn có thể xảy ra.

Bổ sung quá nhiều vitamin

Bạn có tin không, uống quá nhiều thực phẩm chức năng cũng góp phần gây tổn thương gan, ngay cả các loại chỉ giúp bổ sung năng lượng. Điều này chứng minh rằng bổ không có nghĩa là tốt hoàn toàn.

Vai trò của gan là lọc chất độc và nó thực hiện thông qua quá trình trao đổi chất phức tạp để phá vỡ mọi thứ mà chúng ta ăn vào, ngay cả các thực phẩm chức năng. Trong quá trình này, có một số chất bổ sẽ gây hại cho gan. Chúng ta cũng không thể kiểm soát hết được chất bổ đó có phù hợp với cơ thể hay không. Cách tốt nhất là hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Quá căng thẳng hoặc thất vọng

Căng thẳng quá mức trong thời gian dài là một trong các nguyên nhân gây hại cho gan. Nghiên cứu của Đại học Edinburgh được công bố trên tạp chí cho thấy mối liên hệ giữa trạng thái tâm lý đau khổ trong thời gian dài (triệu chứng lo âu trầm cảm) sẽ gây ra các bệnh về gan, thậm chí là tử vong.

Không thường xuyên tập thể dục

Ngay cả khi bạn không thừa cân, tập thể dục nên là một phần trong thói quen của bạn, ít nhất là vì lợi ích dành cho gan. Trong khi tập thể dục, lỗ chân lông mở ra và mồ hôi tiết nhiều hơn, dẫn đến việc đào thải được cải thiện. Điều này không chỉ giúp gan thải độc mà còn thúc đẩy lượng độc tố thải ra nhanh và nhiều hơn.

Sử dụng quá nhiều thuốc

Bạn có thể giảm đau đầu, sốt hoặc đau cơ bằng các thuốc giảm đau mua tại nhà thuốc. Nhưng thực tế là những loại thuốc này có thể độc hại khi sử dụng quá thường xuyên hoặc với số lượng lớn. Các thuốc này đi qua gan và mang một mức độ độc tính gây tổn hại lâu dài cho cơ quan này. Ví dụ, thuốc Acetaminophen nếu dùng quá liều (4.000 mg/ngày sẽ gây tổn thương gan, bất thường chức năng gan, đến suy gan cấp tính, thậm chí tử vong. Và vì acetaminophen có trong nhiều loại thuốc kết hợp để giảm đau, nhức đầu, thuốc lỏng trị cảm lạnh… nên bạn có thể dùng quá nhiều mà không nhận ra.

Bỏ qua các xét nghiệm chức năng gan

Mọi người thường xuyên kiểm tra cholesterol và nhịp tim định kì, nhưng ít khi nghĩ đến việc kiểm tra chức năng gan của họ, đặc biệt nếu họ không uống rượu quá mức. Một số bệnh về gan không liên quan gì đến việc tiêu thụ rượu và có ít hoặc không có triệu chứng nào cho đến khi bệnh tiến triển xấu đi.

Bây giờ thì bạn đã biết các nguyên nhân phổ biên khiến gan bạn bị bệnh chưa? Hãy quan tâm đến gan của mình, sống lành mạnh, chăm chỉ tập thể dục và ăn uống điều độ để bảo vệ cơ thể nhé.

Bài viết liên quan

Tổng quan các bệnh thường gặp ở gan
27/06/2019

Tổng quan các bệnh thường gặp ở gan

Gan là bộ phận nội tạng lớn nhất của cơ thể và đóng vai trò vô cùng quan trọng. Vai...
Thực phẩm giải độc cho gan
27/06/2019

Thực phẩm giải độc cho gan

Gan là một trong những cơ quan lớn nhất của cơ thể, đóng một vai trò quan trọng trong quá...
Sơ lược về các chủng viêm gan siêu vi A, B, C, D và E
27/06/2019

Sơ lược về các chủng viêm gan siêu vi A, B, C, D và E

Tác giả: Thảo Lê Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh Để có được sức khỏe tốt,...
Gan nhiễm mỡ
27/06/2019

Gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ là thuật ngữ dùng để mô tả tình trạng mỡ bị tích tụ quá nhiều trong gan,...
9 điều cần biết để giúp gan khỏe mạnh
27/06/2019

9 điều cần biết để giúp gan khỏe mạnh

Gan đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc nuôi sống cơ thể. Vì vậy hãy biết giữ gìn...

VIUSID

MUA VIUSID